بابر حقیده

ظهیر الدین محمد بابرfoto
ظهیر الدین محمد بابر 888 نچی هجری (1483 م) ییلده اندجان ده توغیلدی. اونینگ آته سی میرزا عمر شیخ فرغانه ولایتی نینگ حکمداری ایدی. 899 هـ ییلی آته سی وفات ایتگچ ، اون بیر یاشلیک ظهیر الدین بابر اونینگ اورنیگه حکمران بولدی. بابر بوتون ماوراء النهر نی مرکزلشگن دولت آستیده بیرلشتیر یشگه اینتیلدی ، اما بیرقنچه سببلر ، جمله    دن مملکت ده توختاوسیز دوام ایتگن اوزارا ایچکی کوره شلر ، همده شیبانی خان باشچیلیگیده گی اوزبیک قبیله لری نینگ هجومی بومقصدنی عملگه آشیریشگه یول قویمه دی  .

محمد بابر ، گاه سمرقنده ،گاه تاشکنده ، گاه اندجان ده بولدی، اما شیبانی خان نینگ قشونی 910 نچی ییلی اندجان نی هم ایگه له  .  گچ ،آز سانلی قشون (ایکی یوزکیشی ) بیلن وطنیمیز افغانستان گه یول آلیشگه مجبور بولدی او کابل و بدخشان ده اوزحاکمیتینی اورنتدی 925-933 نچی ییللر اره سیده دوام ایتگن کوره شلر نتیجه سیده هندوستان نی هم   قولگه کیلتیردی. تاریخده « هند تیموری لری امپراتورلیگی» ویا نا توغری شکلده « بویوک مغوللرامپراتورلیگی» نامی بیلن  مشهور بولگن دولتگه اساس سالدی.

بابر 937 نچی هجری ( 1537 م ) ییلی آگره ده وفات ایتدی ، کیینچه لیک اوز وصیتیگه کوره اونینگ سویک لرینی کابلگه آلیب     کیلیب دفن ایتدیلر.
بابر اوزبیک ادبی تیلی و ادبیاتی نینگ ترقی ایتیشگه مهم حصه قوشگن استعداد لی  شاعر دور . اونینگ گوزه ل شعر لری  عصرلر دوامیده سیویب اوقیلیب کیلماقده . بابر نینگ غزللری و رباعی لری ، مثنوی لر تویوقلری اوزی نینگ بکروتازلیگی ، چوقورصمیمت ویوکسک بدیعیلیگی بیلن اوقوچینی اوزیگه تارته دی .

ظهیرالدین محمد بابر نینگ خاطره یاداشت طرزیده یازیلگن « بابرنامه » ناملی اثری افغانستان  اورته آسیا و هندوستان تاریخی     ادبیاتی ، اتنوگرافیسی ،  و جغرافیه سی بوییچه مهم وقیمتلی مواد گه بای ، نادر و بی بها تاریخی منبع حساب لنه دی . ظهیرالدین      بابر ادبیات ، علم و اجتماعی حیات تاریخیده کوپدن کوپ کتته مثبت نقش اوینه گن شخص لردن دور.

بابرنامه روسی ، انگلیسی ،استانبول ترکچه سی و فرانسوی وآلمانی ،اردو تیللریگه ترجمه قیلینگن و مکرر نشر ایتیلگن.
بابر عروض حقیده ، تصوف و دینی و اجتماعی مسئله لرباره سیده هم اثرلر یازگن . ظهیرالدین محمد بابر نینگ تولیق شعری  دیوانی 1362 نچی شمسی ییلده  وطنیمیز ده افغانستان اوزبیک روشنفکر لری تمانیدن علمی صورتده نشرقیلیندی.

بابر شعر لریدن نمونه لر:
یاغلیغینگ کیم جان بیله مین خسته دورمین زارانگا

خسته جان لاررشته سیدین دور مگر هر تارانـــــگا

ایورولور باشینگغه و گاهی یوزونگا یوزقـــــــــویار

بوجهت تین آب ایمیش گلپیچ وگه گلزارانـــــــــــــگا

بیر چمن دور صحنی کیم بولغای بنفشه سربــــــــسر

تیگراسی گلزار دور کیم بولماغای بیرخارانـــــــــگا

یاغلیغینگ تا کیـــم یوزو کوزونگاتیگمیش باردورور

یوزمینینگدیک زار ویوزمینگ مین کیبی بیمارانـگا

ای کونگول ، یوزپاره قیلسه یارتیغی غم یــــــــــــیمه

لطف ایتیب گرباغلار اولسه یاغلیغینی یارانـــــــــــگا

کونگلوم ایستاریاغلیغیــــنگ نی بلـــکه آندین بیرنسیم

ییتسه بابرغـــــه ایرورجان بیرله منت دارانـــــــــــــگا

کیم کوروپتور ، ای کونگول اهل جهانــــــــــدین یــخشیلیغ

کیم که آندین یخشی یوق کوز توتمه آنـــــــــــــدین یخشیلیغ

گر زماننی نفی قیـــــلسام عیب قیلمــــــــــــه ای رفـــــیق !

کورمادیم هرگزنــــــیتایــــــــین بوزمانــــــــــــدین یخشیلیغ

دلربا لردین یمـــــــــــا نلیغ کیلدی مــحزون کونــــگــلومـه

کیلما دی جانیـــمغه هیــــچ آرام جانــــــــــــــدین یخشیـــلیغ

ای کونگول چون یخشی دین کوردونگ یمانلیغ آسروکوپ

ایمــــــدی کوزتوتماق نی یعنی هر یمانــــــــــــدین یخشیلیغ

باری ایلگا یخشیلیغ قیلغیل کـــــه مونــــــــــدین یخشی یوق

کیم دیگای لاردهرارا قالــــــــــدی فلانــــــــــــدین یخشیلیغ

یخشیلیغ اهل جهـــــانـــــــــــــــدین ایســـتـامه بابر کبـــــــی

کیــــم کوروپتور ای کونگول اهل جهانــــــــــدین یخشیلیغ؟

Short URL: http://www.turkicpress.com/tur/?p=343

Posted by on Nov 8 2010. Filed under اروپا, تورلوگ یایین لر. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

You must be logged in to post a comment Login

 نامه سرگشاده مردم هزاره از سراسر جهان به نهادهای دفاع از حقوق بشر، شخصیت های شناخته شده و مقامات بین المللی

Search Archive

Search by Date
Search by Category
Search with Google

Photo Gallery

 نامه سرگشاده مردم هزاره از سراسر جهان به نهادهای دفاع از حقوق بشر، شخصیت های شناخته شده و مقامات بین المللی
ورود | Designed by Gabfire themes